Διακοπές - Τουρισμός - Ταξίδια - Εκδρομές

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΛΥΜΝΟ

 

Άγιοι Απόστολοι (οροπέδιο Άργους -12ος ή και 11ος αι.):
Ιδρύθηκε πιθανώς από τον Όσιο Χριστόδουλο. Είναι ο μεγαλύτερος ναός του μοναστηριακού συγκροτήματος που περιλαμβάνει το παρεκκλήσιο του Οσίου Χριστοδούλου και το εκκλησάκι της Παναγίας Κυράς. Στο εσωτερικό του σώζεται μέρος του τοιχογραφικού διακόσμου του, όπως η ολόσωμη επιβλητική μορφή του Αποστόλου Πέτρου με ράβδο, απ' οπού κρέμονται τα κλειδιά του Παραδείσου β' μισό 12ου αι.). Κατά τη συνηθισμένη από τα πρώτα βυζαντινά χρόνια πρακτική, η βάση της Αγίας Τράπεζας απαρτίζεται από λίθινο κυλινδρικό επιτύμβιο βωμό ελληνιστικών χρόνων με ανάγλυφα βουκράνια και κριαροκεφαλές και παλαιοχριστιανικό ιωνικό κιονόκρανο. Ενσωματωμένα και διάσπαρτα αρχαιότερα αρχιτεκτονικά μέλη ενισχύουν την αίσθηση ότι στο χώρο υπήρχαν παλαιότερα οικοδομήματα, όπως ελαιοπιεστήριο.

Παρεκκλήσιο Όσιου Χριστόδουλου ή Αγίου Ιωάννη Θεολόγου (οροπέδιο Αργούς):
Μικρό μονόχωρο καμαροσκεπές οικοδόμημα με εντοιχισμένα παλαιοχριστιανικά και ελληνιστικά μέλη, όπως η Αγία Τράπεζα από μαρμάρινο κυλινδρικό ελληνιστικό επιτύμβιο βωμό, όμοιο μ' αυτόν των Αγίων Αποστόλων, με λίθινη πλάκα από πάνω. Βρίσκεται προσκολλημένο στο ναό των Αγ. Αποστόλων, άρα είναι μεταγενέστερο.

Παναγιά Κυρά (οροπέδιο Άργους):
Μονόχωρος καμαροσκεπής ναός με νάρθηκα με βυζαντινές και μεταβυζαντινές τοιχογραφίες από τους ίδιους αγιογράφους των ναών του Μεγάλου Κάστρου και της Μεταμορφώσεως. Το Ιερό Βήμα χωρίζεται από τον κυρίως ναό με ξύλινο ζωγραφιστό τέμπλο του 1785.

Άγιος Πέτρος (ανατολικά Μονής Αγίων Πάντων):
Μικρό μοναστηριακό συγκρότημα που μάλλον αποτελούσε ευρύτερο κτηριακό συγκρότημα κατά τους παλαιοχριστιανικούς χρόνους.

Άγιος Γεώργιος (Πάνω από ακρωτήριο Αγ. Γεωργίου, θέση Πεζούλες):
Μικρό μοναστηριακό συγκρότημα χτισμένο σε τοποθεσία όπου πιθανώς βρισκόταν ναός του Ποσειδώνα και μετέπειτα παλαιοχριστιανική βασιλική. Με βάση διάσπαρτα και εντοιχισμένα αρχιτεκτονικά μέλη, η βασιλική και τα προσκτίσματα της πρέπει να ανήκουν στον 5° μ.Χ. αιώνα. Βόρειο του Αγ. Γεωργίου υπάρχουν ερείπια άλλου κτιριακού συγκροτήματος, με καλοδιατηρημένο μεγάλο ορθογώνιο καμαροσκεπές οικοδόμημα, πιθανόν ταφικό.

Άγιοι Θεόδωροι (περιοχή Βουκολιά):
Μικρός ναός του αρχιτεκτονικού τύπου του ελεύθερου σταυροειδοΰς με τρούλο. Φαίνεται ότι κτίστηκε στους μεσοβυζαντινούς χρόνους στη θέση παλαιοχριστιανικής βασιλικής.

Άγιος Ιωάννης (παραλία Μελιτσάχα, δίπλα στο εκκλησάκι Αγίου Ιωάννη Προδρόμου - 5° μ.Χ. αι.):
Ερείπια μεγάλης τρίκλιτης παλαιοχριστιανικής βασιλικής. Προϋπήρχε αρχαίο οικοδόμημα δωρικού ρυθμού, προφανώς λατρευτικό. Τα σωζόμενα μέρη του ναού και διάσπαρτα αρχιτεκτονικά μέλη αντανακλούν τις αισθητικές - στυλιστικές τάσεις της περιόδου. Υπάρχει ψηφιδωτό καλής ποιότητας.

Άγιος Αθανάσιος (κοντά στο Κάστρο Χρυσοχέρης):
Μονόχωρος, καμαροσκεπής με μία είσοδο στη δυτική πλευρά και από δύο κτιστές αντηρίδες στην βόρεια και νότιο πλευρά. Το Ιερό Βήμα. χωρίζεται από τον κυρίως ναό με κτιστό τέμπλο και η Αγία Τράπεζα βρίσκεται πάνω σε ανεστραμμένη παλαιοχριστιανική βάση κίονα. Ο ναός κοσμείται με τοιχογραφίες Δυτικής τεχνοτροπίας από την περίοδο της Ιπποτοκρατίας (τέλη 15ου - αρχές 16ου) και επιγραφή στα Ελληνικά. Βρίσκεται διπλό στο νεότερο ναό.

Ανάμεσα στους ναούς που σώζονται σε καλή κατάσταση στο Βαβύ περιλαμβάνονται:

Παλαιοχριστιανική βασιλική του Ταξιάρχη (βόρειο τμήμα του αρχαίου οχυρού του Έμπολα, β' μισό 6ου αι.):
Μεγάλη τρίκλιτη βασιλική, οικοδομήθηκε με υλικό του οχυρού με καμαροσκεπή πλάγια κλίτη. Διαθέτει τρεις εξωτερικές εισόδους, νάρθηκα, σύνθρονο, και πρόσκτισμα. Το δάπεδο του κεντρικού, άλλοτε ξυλόστεγου κλίτους, καλύπτεται από πολύχρωμο ψηφιδωτό. Όπως συνηθιζόταν στην εποχή, αρχιτεκτονικά μέλη (τρίγλυφα, μετόπες κ.α.) πάρθηκαν από αρχαία κτίσματα, συγκεκριμένα από Ελληνιστικό τάφο Μακεδονικού τύπου. Το εσωτερικό του ναού χρησίμευσε ως τόπος ταφής νεκρών στον κυρίως ναό και στο νάρθηκα κατά τους μεσοβυζαντινούς χρόνους.

Βυζαντινό ναΰδριο του Ταξιάρχη (στο νότιο κλίτος της βασιλικής του Ταξιάρχη):
Μικρός ναός με διάφορα ασβεστωμένα παλαιοχριστιανικά μέλη στο χώρο του Ιερού Βήματος και τοιχογραφικό διάκοσμο τεσσάρων φάσεων (13ου και 14ου αι.) στο αρχικό ανατολικό κτίσμα.

Παλαιοπαναγιά (ανάμεσα στο οχυρό Έμπολα και το φυλάκιο Φυλακές, αρχές του 8ου αι.):
Η μεγαλύτερη βασιλική στο Βαθύ με τμήματα τοιχογραφιών, εντοίχια ψηφιδωτά, μωσαϊκά στα δάπεδα, ημικυκλική αψίδα, μεγάλη ιερή τράπεζα, απομεινάρια σύνθρονου, συγκρότημα βαπτιστηρίου, διακονικό, κτιστή κλίμακα ανόδου, υδατοδεξαμενή και διάφορα προσκτίσματα. Το α' μισό του 7ου αι. ο χώρος χρησιμοποιείται για ταφές νεκρών μέχρι και τη μεσοβυζαντινή περίοδο. ΒΔ της Παλαιοπαναγιάς υπάρχουν δύο παλαιοχριστιανικά υπέργεια ταφικά κτίσματα και παλαιοχριστιανική λίθινη βάση ελαιοπιεστηρίου.

Κυρά Χωστή (ΝΑ της Ρίνας ανάμεσα στην Αγία Σοφία και το Σταυρό):
Βυζαντινός ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, γνωστός από τα χρόνια των αραβικών επιδρομών ως Κυρά - Χωστή. Αποτελείται από τρία διαμερίσματα. Στο ανατολικό διατηρείται πλούσιος ζωγραφικός διάκοσμος. Μέσα κι έξω από το ναό υπάρχουν διάφορα εντοιχισμένα παλαιοχριστιανικά αρχιτεκτονικά μέλη, προφανώς προερχόμενα από παρακείμενη βασιλική.

Άγιος Ιωάννης ο θεολόγος ή «Θεολογάκι» (στο δρόμο Πόθια - Βαθύ):
Μικρό, μονόχωρο, καμαροσκεπές Βυζαντινό εκκλησάκι. Από τον τοιχογραφικό διάκοσμο του εσωτερικού του σώζεται στο τεταρτοσφαίριο της αψίδας μόνο μία παράσταση Δέησης με τον Χριστό Παντοκράτορα στη μέση, που ευλογεί με το δεξί, ενώ με το αριστερό κρατά κλειστό κώδικα Ευαγγελίου (13ου μ.Χ. αι.). Είναι χτισμένο πάνω στα ερείπια παλαιοχριστιανικής βασιλικής.

Ανάμεσα στους σημαντικότερους νεώτερους ναούς του νησιού (τέλος 19ου και αρχές 20ου αι.) περιλαμβάνονται:

Μητροπολιτικός Ναός του Χριστού (1861):
Με τρούλο νησιώτικου τύπου, περίτεχνο βοτσαλωτό, τέμπλο, το Ρολόι του Χαλεπά και αγιογράφηση από σημαντικούς ντόπιους ζωγράφους.

Αγ. Νικόλαος (1860 - 1880) (Μαράσι Αγ. Νικολάου):
Μεγαλόπρεπος ναός χτισμένος από δωρεές ναυτικών. Με βαρύτιμα εκκλησιαστικά σκεύη και αγιογράφηση από κορυφαίους ντόπιους ζωγράφους.

Αγ. Στεφανος (Αρχές, 20ου αι., Μαράσι Αγ. Στεφάνου):
Χτισμένος από δωρεές ναυτικών με ασημένιους τρούλους ρωσικού τύπου.

Παναγία Κεχαριτωμένη (1794 Χώρα):
Εντυπωσιακός τρίκλιτος ναός με πολιτιστική αξία, υπήρξε το κέντρο της επαναστατημένης Καλύμνου. Στηρίζεται στη δεξιά πλευρά του κεντρικού κλίτους με κιονοστοιχία από το μαρμάρινο Ναό του Απόλλωνα. Διαθέτει σπάνιες φορητές εικόνες.

Άγιος Σάββας ο εν Καλύμνω (Δεσπόζει στην πλαγιά με το Σταυρό):
Νεόδμητος αλλά πολυτελής ναός με βιτρώ και μάρμαρα. Ο πλούσιος εσωτερικός ζωγραφικός διάκοσμος συνδυάζει ελεύθερα θρησκευτικά δέματα και πορτραίτα αγίων και οσίων με σκηνές από το βίο του Αγίου με μια τεχνική προϊόν συγκρητισμού. Λέγεται ότι μία από τις καμπάνες του είναι η μεγαλύτερη των Βαλκανίων. Το σκήνωμα του Αγίου αποτελεί λαϊκά προσκύνημα για όλους τους Έλληνες.

Κάποια από τα πιο αξιόλογα μνημεία της Τελένδου:

Ναός της Παναγίας (Τέλενδος):
Χτίστηκε και ιστορήθηκε από δωρεές ναυτικών στις αρχές του προηγούμενου αιώνα.

Λουτρώνας (Τέλενδος, οικόπεδο Λουλούδια);
Κτιριακό συγκρότημα των παλαιοχριστιανικών χρόνων που απαρτίζεται από επικοινωνούντα διαμερίσματα.

Λουτρώνας Αγίου Χαραλάμπους:
Αποτελείται από 3 κύριες αίθουσες.

Ναΰδριο Ay. Χαραλάμπους:
Μικρός, παλαιοχριστιανικός, μονόχωρος ναός.

Άγιος Βασίλειος (αρχές 6ου αι. - 554 μ.Χ.):
Ο μεγαλύτερος και καλύτερα διατηρημένος παλαιοχριστιανικός ναός της Καλύμνου, στο ρυθμό της τρίκλιτης βασιλικής με εξάπλευρη αψίδα, νάρθηκα και προσκτίσματα. Βεβαιώνει την ακμή του μεγάλου παλαιοχριστιανικού οικισμού της Τελένδου.

Παλαιά Παναγιά (αρχές 6ου αι. - 554 μ.Χ.):
Μεγάλη τρίκλιτη παλαιοχριστιανική βασιλική με τρεις αψίδες, νάρθηκα, βαπτιστήριο, υδατοδεξαμενή και προσκτίσματα (κλιμακοστάσιο, πρόθεση, διακονικό κ.α.).

Συντάκτης: Φωτεινή Αναστασοπούλου

 

 

© Golden Greece