Πάρος Πολιτισμός

Arabic  Chinese  Japanese  Russian   Swedish  Italian  Spanish  German  French  English  Greek
jquery slider plugin
Πλοία στην Πάρο πραγματικού χρόνου
Αερολιμένας Πάρου
Αστυνομία Πάρου
Τουριστικές Πληροφορίες για την Πάρο
Εξυπηρέτηση Πολιτών στην Πάρο
Ραδιοφωνικοί Σταθμοί Πάρου
Πληροφορίες για Ασφαλείς Διακοπές
Νομισματικές Σχέσεις
Τηλέφωνα Πρώτης Ανάγκης
Η Ιστορία και ο Πολιτισμός της Πάρου
ΠΑΡΟΣ
ΙΣΤΟΡΙΚΑ   ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ

Η Πάρος κατοικήθηκε από τα προϊστορικά χρόνια. Όπως και οι υπόλοιπες Κυκλάδες υπήρξε ένα από τα κέντρα του Κυκλαδικού πολιτισμού. Από νωρίς συνήψε στενές σχέσεις με την Κρήτη, γι' αυτό και ένα από τα ονόματα που της αποδίδεται είναι Μινωίς ή Μινώα. Άλλα ονόματα που αναφέρονται για το νησί είναι Καβαρνίς, Υρία, Παναιτία κ.ά. Το σημερινό της όνομα οφείλεται στον Πάρο που ήταν αρχηγός των Αρκάδων που εγκαταστάθηκαν στο νησί.

Τα αρχαιότερα ίχνη κοινωνικής ζωής στην Πάρο διαπιστώθηκαν στη νησίδα Σαλιαγκό, μεταξύ Πάρου και Αντιπάρου, που ήταν ένας από τους αρχαιότερους οικισμούς του προϊστορικού Αιγαίου( 5η – 4η χιλιετία π.Χ.).

Την εποχή του χαλκού (3200 - 1100 π. Χ ) εμφανίζονται στον ελληνικό χώρο τρεις μεγάλοι πολιτισμοί: ο Κυκλαδικός (3200 - 2000 π.Χ.), ο Μινωικός (2000 - 1500 π.Χ.) και ο Μυκηναϊκός (1600 - 1100 π.Χ.). Στον λόφο του Κάστρου της Παροικιάς εντοπίστηκαν λείψανα οικισμού της πρωτοκυκλαδικής περιόδου. Άλλοι αξιόλογοι οικισμοί της ίδιας περιόδου εντοπίστηκαν σε διάφορα σημεία της Πάρου (Κάμπος, Δρυός, Κουκουναριές, Πλαστήρας, Γλυφά, Φάραγκας). Την περίοδο της Μινωικής κυριαρχίας στο Αιγαίο, η Πάρος είναι ένα μεγάλο στρατιωτικό και εμπορικό κέντρο του Μινωικού κράτους και εποικίζεται από Κρήτες. Ο μύθος λέει πως ο αρχηγός των Κρητών που εποίκισαν το νησί ήταν ο Αλκαίος, που έκτισε την πρώτη πόλη στη θέση της σημερινής Παροικιάς και της έδωσε το τιμητικό όνομα Μινώα (βασιλική πόλη). Καθώς η Μινωική Κρήτη άρχισε να αποδυναμώνεται, στην ηπειρωτική Ελλάδα αναπτύσσεται η ισχυρή πόλη των Μυκηνών. Στην Πάρο λείψανα του Μυκηναϊκού πολιτισμού ανακαλύφθηκαν στο ύψωμα Κουκουναριές, κοντά στη Νάουσα και στον λόφο του κάστρου της Παροικιάς.

Περί το 1100 π.Χ., μία ομάδα Αρκάδων με αρχηγό τον Πάρο εγκαθίσταται στο νησί και του δίνει το όνομα του αρχηγού της. Αργότερα φθάνουν καινούργιοι άποικοι, οι Ίωνες. Η Πάρος εξελίσσεται σε μεγάλη ναυτική δύναμη. Το εμπόριο του μαρμάρου φέρνει πλούτη στο νησί. Αναπτύσσεται η γεωργία και η κτηνοτροφία.

Παριανοί αποικίζουν το 680 π.Χ. τη Θάσο και εκμεταλλεύονται τα κοιτάσματα χρυσού των θρακικών παραλίων. Η ευμάρεια των Παριανών και το εξαιρετικό μάρμαρο της Πάρου, ο λυχνίτης, συμβάλουν ώστε να δημιουργηθούν στο νησί περίφημα εργαστήρια γλυπτικής. Ιδιαίτερη άνθιση γνωρίζει τον 7ο π.Χ. αιώνα και η ποίηση με κύριο εκπρόσωπο τον λυρικό ποιητή Αρχίλοχο, που θεωρείται ισάξιος του Ομήρου. Εν τω μεταξύ, στην Ανατολή εμφανίζεται μία νέα δύναμη, οι Πέρσες.

Κατά την Κλασική περίοδο, το 490 π.Χ., η ολιγαρχική εξουσία της Πάρου δέχεται στο νησί τους Πέρσες και ένα μεγάλο τμήμα του στρατού της συμπαρατάσσεται με τον περσικό στόλο στις εκστρατείες εναντίον της Ελλάδας. Μετά την ήττα των Περσών (480 π.Χ.), ο αθηναϊκός στόλος με επικεφαλής τον Θεμιστοκλή έρχεται στο νησί και η Πάρος υποχρεώνεται να γίνει μέλος της αθηναϊκής συμμαχίας. Εκείνη την περίοδο έζησαν και δημιούργησαν οι φημισμένοι Παριανοί γλύπτες Σκόπας και Αγοράκριτος. Η πόλη της Πάρου (στην θέση της σημερινής Παροικιάς) είχε εκείνη την περίοδο 50.000 κατοίκους και την κοσμούσαν θαυμάσια οικοδομήματα και ναοί, θέατρο και στάδιο. Με το τέλος της κλασικής περιόδου, κατά τους Ελληνιστικούς χρόνους (323 π.Χ. - 167 π.Χ.), η Πάρος γίνεται σύμμαχος των Μακεδόνων μέχρι τον θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου.

Η περίοδος που μεσολαβεί από τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου μέχρι την υποταγή των ελληνιστικών βασιλείων στους Ρωμαίους, χαρακτηρίζεται από συγκρούσεις και ανακατατάξεις. Νέα βασίλεια διεκδικούν τις Κυκλάδες. Για πολλά χρόνια η Πάρος ανήκει στην κυριαρχία των Πτολεμαίων.

Κατά την Ρωμαϊκή περίοδο (167 π.Χ. - 330 μ.Χ.), η Πάρος και οι υπόλοιπες Κυκλάδες καθώς και ένα μεγάλο τμήμα της ηπειρωτικής Ελλάδας αποτελούν επαρχία της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Η ανάπτυξη ανακόπτεται και το νησί χρησιμοποιείται σαν τόπος εξορίας.Ο χριστιανισμός διαδόθηκε στην Πάρο ήδη από τον 4ο αιώνα όπως μαρτυρούν τα κατάλοιπα των παλαιοχριστιανικών εκκλησιών και μνημείων. Τότε κτίστηκε και η πρώτη εκκλησία της Παναγίας της Εκατονταπυλιανής, με εντολή της Αγίας Ελένης. Από τον 10ο αιώνα η Πάρος βρίσκεται στο έλεος πειρατικών επιδρομών που προκαλούν εκτεταμένες καταστροφές.

Μετά την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους, το 1204, η Πάρος εντάσσεται στο Δουκάτο του Αιγαίου (1207) και περιέρχεται διαδοχικά σε διάφορες βενετσιάνικες οικογένειες. Οι κάτοικοι του νησιού δουλεύουν στα χωράφια σαν δουλοπάροικοι χωρίς να τους ανήκει η γη ενώ εξακολουθούν να ταλαιπωρούνται από πειρατικές επιδρομές και λεηλασίες. Η Νάουσα καθίσταται βάση και ορμητήριο πειρατών. Κατά την περίοδο της ενετοκρατίας κτίζονται τα κάστρα της Παροικιάς, της Νάουσας και του Κέφαλου (Μάρπησσα).

Τέλος, το νησί καταλαμβάνεται από τον φοβερό πειρατή Μπαρμπαρόσα (1537), λεηλατείται και ερημώνεται κι έτσι λήγει η περίοδος της Ενετοκρατίας Το νησί, κατεστραμμένο και αποδυναμωμένο, κυριεύεται από τους Τούρκους (1560). Κατά την διάρκεια των ρωσοτουρκικών πολέμων (1770 - 1777) ο ρώσικος στόλος χρησιμοποιεί τον ασφαλή όρμο της Νάουσας σαν ορμητήριο προκειμένου να επικρατήσει στο Αιγαίο.Στην ελληνική Επανάσταση του 1821), η Πάρος παίρνει ενεργό μέρος και εδώ έδρασε η ηρωίδα του Αγώνα Μαντώ Μαυρογένους.

Την περίοδο της γερμανικής κατοχής η Πάρος πέρασε πολύ δύσκολες στιγμές. Μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, για οικονομικούς λόγους, οι Παριανοί αναγκάζονται να μεταναστεύσουν αρχικά στον Πειραιά και αργότερα στο εξωτερικό. Όμως, στην δεκαετία 1960, ξεκινά μία καινούργια περίοδος ανάπτυξης για την Πάρο, με κύριο άξονα τον τουρισμό.

Πηγή: Δήμος Πάρου
http://dimos.paros.gr/

Τα έθιμα και τα πανηγύρια της Πάρου είναι εκπληκτικά, το πιο γνωστό βέβαια από αυτά είναι οι αναπαραστάσεις της ζωής και των Παθών του Χριστού.

Ανά περιοχή τα σημαντικότερα πανηγύρια είναι:
Στα Μάρμαρα, στον Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην καρδιά του χωριού, την Μεγάλη Παρασκευή θα νιώσετε την συγκίνηση να σας πλημμυρίζει.
Η κατανυκτική περιφορά του επιταφίου μέσα από τα στενά δρομάκια του χωριού και οι αναπαραστάσεις που αναβιώνουν στην μνήμη μας τα πάθη του Χριστού, όπως ο Μυστικός Δείπνος, η πορεία προς τον Γολγοθά, η Σταύρωση του Ιησού κλπ. τελούνται με μεγάλο σεβασμό προς τις Γραφές από νέους και νέες του χωριού.
Στις 7 Σεπτεμβρίου παραμονή της γιορτής της Πέρα Παναγιάς γίνεται πανηγύρι που πλαισιώνεται από διάφορες εορταστικές εκδηλώσεις: συμμετέχουν μουσικοχορευτικά συγκροτήματα, ενώ προσφέρονται παραδοσιακοί μεζέδες και ντόπιο κρασί.

Στον Πρόδρομο, τη Μεγάλη Παρασκευή το μεσημέρι, μετά την αποκαθήλωση του Ιησού ο τοπικός σύλλογος προσφέρει σε όλους την παραδοσιακή νηστίσιμη ρεβυθάδα με χταποδάκι. Τη νύχτα της μεγάλης Παρασκευής και κατά την περιφορά του Επιταφίου παιδιά και νέοι του χωριού αναβιώνουν τα πάθη του Ιησού σε μοναδικές αναπαραστάσεις.
Στις 24 Ιουνίου, ημέρα που γιορτάζει ο ομώνυμος ναός, αναβιώνει το έθιμο του Κλήδονα (κάψιμο στεφάνων του Μάη, μεταφορά της στάμνας με το αμίλητο νερό, παραδοσιακοί χοροί κλπ.).
Στις 27 Ιουλίου, του Αγίου Παντελεήμονος, γίνεται στην πλατεία του χωριού παραδοσιακό πανηγύρι.

Στην Αλυκή, στις 23 Ιουνίου αναβιώνει το έθιμο του «Κλήδονα», χορευτικά συγκροτήματα χορεύουν στην παραλία, οι Μάηδες καίγονται στην αμμουδιά, χταποδάκι και άφθονη ντόπια σούμα προσφέρονται στους επισκέπτες. Στις 6 Αυγούστου γίνεται η γιορτή του ψαριού όπου τοπικά χορευτικά συγκροτήματα χορεύουν παραδοσιακούς χορούς και προσφέρονται ψαράκι και ντόπιο κρασί. Ακολουθεί το πανηγύρι «του Σταυρού» στις 14 Σεπτεμβρίου .

Στη Νάουσα, οι κάτοικοι είναι άνθρωποι ζωντανοί που λατρεύουν την διασκέδαση, τον χορό και το τραγούδι. Κάθε καλοκαίρι, την πρώτη Κυριακή του Ιουλίου, διοργανώνουν γιορτές κρασιού και ψαριού. Μεγάλη γιορτή είναι και η Κουρσάρικη νύχτα, στις 23 Αυγούστου. Οι Ναουσαίοι, θέλοντας να ξορκίσουν τις μνήμες των πειρατών που λυμαίνονταν για πολλά χρόνια το νησί, αναπαριστούν την εισβολή των κουρσάρων στο λιμάνι.

Στις Λεύκες, Τα καλοκαίρια ο τοπικός πολιτιστικός σύλλογος "Υρία" διοργανώνει φεστιβάλ με μουσική, θεατρικές παραστάσεις και παραδοσιακούς χορούς.

Κεντρικό πανηγύρι της Μάρπησσας είναι η Μεταμόρφωση του Σωτήρος στις 6 Αυγούστου. Την παραμονή και ανήμερα διοργανώνονται διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Όμως, περίφημο και πραγματικά μια μοναδική εμπειρία είναι το Πάσχα στη Μάρπησσα.

ΠΑΣΧΑ ΣΤΗ ΜΑΡΠΗΣΣΑ
Στη Μάρπησσα το Πάσχα είναι μοναδικό!.. Στις αναπαραστάσεις των Παθών το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής, στην διαδρομή της περιφοράς του Επιταφίου, βιώνει ο επισκέπτης μοναδικά έθιμα, τα οποία χρονολογούνται από το 1937. Το έθιμο διατηρήθηκε από τους κατοίκους μέχρι σήμερα.
Το βράδυ της Μ. Παρασκευής μέσα σε ατμόσφαιρα χριστιανικής κατάνυξης οι επισκέπτες βιώνουν τα πάθη του Κυρίου. Κατά μήκος της περιφοράς του Επιταφίου, γίνονται αναπαραστάσεις της ζωής και των Παθών του Κυρίου. Ένα έθιμο που, σύμφωνα με υπάρχοντα στοιχεία, ξεκίνησε πριν από το 1937. Σε αυτές συμμετέχουν νέοι και παιδιά του χωριού της, ντυμένοι με ρούχα εκείνης της εποχής. Μέσα σε μια ατμόσφαιρα κατάνυξης και συγκίνησης αναπαρίστανται η Ανάσταση του Λαζάρου, η Είσοδος του Χριστού στα Ιεροσόλυμα, η Μετάνοια της Μαγδαληνής, ο Μυστικός Δείπνος, η Προσευχή στο όρος των Ελαιών, ο Πόντιος Πιλάτος, η Ανάβαση στον Γολγοθά, η κρεμάλα του Ιούδα, η Σταύρωση, η Αποκαθήλωση και η Ταφή του Χριστού. Οι εκδηλώσεις ολοκληρώνονται με την Γιορτή της Αγάπης, που πραγματοποιείται την ημέρα του Πάσχα στον χώρο του Γηπέδου της Μάρπησσας. Κάνοντας πράξη το μήνυμα της Αναστάσεως του Κυρίου, που είναι η αγάπη προς τον συνάνθρωπο, σύσσωμο το χωριό γιορτάζει αφήνοντας στην άκρη τα προβλήματα της καθημερινότητας. Εκεί προσφέρονται παραδοσιακό ψητό αρνί, κόκκινα αυγά και άφθονο Παριανό κρασί. Την γιορτινή εικόνα συμπληρώνουν τα τοπικά μουσικά και χορευτικά συγκροτήματα

ΑΙ ΓΙΩΡΓΗΣ Ο ΜΕΘΥΣΤΗΣ
Ο Αϊ Γιώργης ο Μεθυστής (ή Σποριάς ή Σποριάρης) τιμάται σε πολλά μέρη της Ελλάδας από τους γεωργούς, γιατί αυτή την εποχή προετοιμάζουν τους σπόρους της επόμενης χρονιάς αλλά και από τους οινοπαραγωγούς, γιατί τότε ανοίγουν τα βαρέλια με τα νέα κρασιά. Στις 3 Νοεμβρίου κάθε χρόνο, οι οινοπαραγωγοί στην Πάρο αλλά και σε άλλα νησιά των Κυκλάδων, οργανώνουν παραδοσιακές γιορτές και αναβιώνουν έθιμα που έχουν τις ρίζες τους στις διονυσιακές τελετές.
Παρέες γυρνούν τα σπίτια και «εγκαινιάζουν» τα νέα κρασιά δοκιμάζοντάς τα, επιβεβαιώνοντας το επίθετο του Αγίου Γιώργη, Μεθυστής.

Συντάκτης: Φωτεινή Αναστασοπούλου

  
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ
ΜΟΥΣΕΙΑ
ΚΑΣΤΡΑ
ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
ΧΑΡΤΗΣ