Νάξος Πολιτισμός

Arabic  Chinese  Japanese  Russian   Swedish  Italian  Spanish  German  French  English  Greek
jquery slider plugin
Πλοία στη Νάξο πραγματικού χρόνου
Αεροδρόμιο Νάξου
Αστυνομία Νάξου
Τουριστικές Πληροφορίες για την Νάξο
Εξυπηρέτηση Πολιτών στη Νάξο
Ραδιοφωνικοί Σταθμοί Νάξου
Πληροφορίες για Ασφαλείς Διακοπές
Νομισματικές Σχέσεις
Τηλέφωνα Πρώτης Ανάγκης
Η Ιστορία και ο Πολιτισμός της Νάξου
ΝΑΞΟΣ
ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ

    Η Νάξος, όπως μαρτυρούν και τα αρχαιολογικά ευρήματα στις θέσεις Γκρότα και σπήλαιο Ζα , ήδη κατοικούνταν κατά την 4η χιλιετία π. Χ. κατά τη Νεολιθική περίοδο, οπότε και υπήρχαν οικισμοί με ανεπτυγμένες κοινωνίες.

    Κατά την 3η χιλιετία π. Χ. εποχή που αναπτύχθηκε στο Αιγαίο ο Κυκλαδικός πολιτισμός, του οποίου η Νάξος υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα, όπως μαρτυρούν και τα αρχαιολογικά ευρήματα από τάφους στις θέσεις Γκρότα (εκεί που βρίσκεται σήμερα η πόλη της Νάξου αναπτύχθηκε ένας εκτεταμένος οικισμός), Καστράκι και Πάνορμος (στη θέση Κορφάρι Αμυγδαλιών) αλλά και από τα εξαιρετικής τέχνης αριστουργηματικά κυκλαδικά ειδώλια.

    Άλλωστε, κάποιες από τις αρχαιολογικές θέσεις της Νάξου χρησιμοποιούνται από τους αρχαιολόγους για να ονομάσουν περιόδους του Κυκλαδικού πολιτισμού όπως Γκρότα, Σανγκρί, καθώς και για να χαρακτηρίσουν την τυπολογία των ειδωλίων (τύπου Λούρου, τύπου Απειράνθου).

    Την περίοδο του Κυκλαδικού πολιτισμού η ναυσιπλοΐα και το εμπόριο παρουσιάζει άνθιση σε ολόκληρο το Αιγαίο και στη Νάξο.

    Κατά τη 2η χιλιετία π. Χ. περίοδο άνθισης του μυκηναϊκού πολιτισμού, η Νάξος, με την πόλη στη θέση Γκρότα να μεγαλώνει, λόγω της γεωγραφικής της θέσης παίζει το ρόλο της συνδετικής γέφυρας μεταξύ της κεντρικής Ελλάδας και της Ανατολής.

    Η σύνδεση της Νάξου με τον μινωϊκό πολιτισμό αποτυπώνεται στο μύθο που διηγείται ότι ο Νάξος ήταν γιος του Απόλλωνα και της Ακάλης, κόρης του Μίνωα και απ’ αυτόν πήρε τ’ όνομά του το νησί.

    Η κατοίκηση και η ανάπτυξη του νησιού συνεχίζεται και τους επόμενους αιώνες, οπότε, κατά τον 7ο αι. σχηματίζεται μια ολιγαρχική κοινωνία αποτελούμενη από πλούσιους και ισχυρούς ευγενείς, η οποία κατοικούσε στην πόλη που βρισκόταν στο ύψωμα του Κάστρου της Χώρας.

    Οι κύριες ασχολίες των κατοίκων ήταν η γεωργία, η κτηνοτροφία, η αλιεία, το εμπόριο

    και οι τέχνες. Η Αρκεσίνη και πιθανώς η Αιγιάλη αποικίζονται από Ναξίους, ενώ συνάπτονται στενές σχέσεις με τη Θήρα.

    Του 7ου αι. έργα είναι και τα τεράστιου μεγέθους αγάλματα Κούρων από τη Νάξο, όπως τα ημίεργα που αποκαλύφθηκαν στα αρχαία λατομεία στις Μελάνες και τον Απόλλωνα. Λαμπρά και εξαιρετικής τέχνης ήταν και τα αφιερώματα σε ιερά όπως η Σφίγγα των Ναξίων στους Δελφούς και οι Λέοντες στη Δήλο που μαρτυρούν την ισχύ και τον πλούτο του νησιού.

    Περίφημοι και περιζήτητοι ήταν οι Νάξιοι τεχνίτες που τόσο επιδέξια σκάλιζαν το μάρμαρο και έχτιζαν ολομάρμαρους ναούς όπως αυτόν του Απόλλωνα και της Δήμητρας στο Γύρουλα στο Σαγκρί.

    Η άνθιση της Νάξου αποτυπώθηκε στα έργα αρχαίων συγγραφέων και ποιητών: ο Πίνδαρος την αποκαλεί «λιπαράν» (πλούσια) κι ο Ηρόδοτος αναφέρει πως η «Νάξος ευδαίμονη των νήσων προέφερε». Ο Αρχίλοχος ο Πάριος παρομοίαζε το κρασί της Νάξου με θείο νέκταρ.

    Σύμφωνα με τη μυθική παράδοση, ο θεός Διόνυσος γεννήθηκε στη Νάξο (στο σπήλαιο του Ζα) όπου συνάντησε την Αριάδνη μετά την εγκατάλειψή της από το Θησέα και την έκανε σύζυγό του. Ο γάμος της Αριάδνης με το θεό Διόνυσο, ο ύπνος - θάνατός της και η ανάστασή της γιορταζόταν έντονα στο νησί γιατί σχετιζόταν με την ωρίμανση και την αναγέννηση της Φύσης.

    Το 490 π.Χ. η Νάξος υπέστη καταστροφές από τους Πέρσες που προσπαθούσαν να επεκτείνουν την επιρροή τους στο Αιγαίο. Δεν κατάφερε ποτέ να συνέλθει και να ξαναβρεί την παλιά της αίγλη. Στη ναυμαχία της Σαλαμίνας, οι Νάξιοι πολέμησαν στο πλευρό των Αθηναίων, εναντίον των Περσών και μετά τη νίκη των Ελλήνων η Νάξος έγινε μέλος της αθηναϊκής συμμαχίας. Όταν οι Αθηναίοι έχασαν την πρωτοκαθεδρία, η Νάξος πέρασε με το μέρος των Σπαρτιατών κι έτσι, τον 4ο αι. π. Χ. Αθηναίοι και Σπαρτιάτες συγκρούονται για τη Νάξο. Αργότερα περνάει από την επιρροή των Πτολεμαίων της Αιγύπτου στη Μακεδονική και μετά στη Ροδιακή επιρροή.

    Το 41 π.Χ., η Νάξος, ακολουθώντας τη μοίρα της υπόλοιπης Ελλάδας έγινε ρωμαϊκή επαρχία και χρησιμοποιήθηκε σαν τόπος εξορίας.

    Κατά την βυζαντινή περίοδο,τον 8ο – 9ο αιώνα, οικοδομούνται πολλοί ναοί και μονές με εξαιρετικές τοιχογραφίες, που μαρτυρούν την εξέχουσα θέση που κατείχε η Νάξος στο διοικητικό, εκκλησιαστικό, οικονομικό και καλλιτεχνικό επίπεδο, εκείνη την περίοδο.

    Η κατάκτηση των Κυκλάδων, το 1207, από τον Ενετό Μάρκο Σανούδο και η εγκαθίδρυση της λατινικής ηγεμονίας, με πρωτεύουσα τη Νάξο σηματοδοτεί μια νέα περίοδο ακμής για το νησί.

    Το 1537, η Νάξος καταλαμβάνεται από τον Μπαρμπαρόσα και ξεκινά η περίοδος της Τουρκοκρατίας. Ωστόσο, οι Τούρκοι δεν εγκαταστάθηκαν στο νησί, περιοριζόμενοι μόνο στην είσπραξη των φόρων.

    Η Οθωμανική κυριαρχία θα διαρκέσει μέχρι το 1829, οπότε και η Νάξος θα προσαρτηθεί στο νεοσύστατο Ελληνικό κράτος.

Συντάκτης: Φωτεινή Αναστασοπούλου

    Η Νάξος είναι ένα νησί που έχει μεγάλη μουσική και χορευτική παράδοση.

    Ναξιώτικη καταγωγή έχουν κάποιες μεγάλες μουσικές οικογένειες της Ελλάδας που συνεχίζουν τη νησιώτικη παράδοση των Κυκλάδων όπως οι Κονιτόπουλοι, οι Χατζόπουλοι και οι Κουκουλάρηδες.

 Οικογένειες μουσικών, τραγουδιστάδων, οργανοπαικτών και στιχοπλόκων, συνεχιστές της μουσικοχορευτικής παράδοσης της Νάξου υπάρχουν σήμερα στους οικισμούς Κινίδαρο, Κωμιακή, και Κόρωνο.

    Τα παραδοσιακά μουσικά όργανα της Νάξου είναι το σουβλιάρι (φλογέρα), το νουμπάκι (τύμπανο), η τζαμπούνα, το βιολί και το λαούτο. Οι τζαμπούνες πρωταγωνιστούν και σήμερα στα γλέντια της παρέας στα σπίτια και τις Απόκριες. Όσο για το βιολί και το λαούτο που έφτασαν στη Νάξο από τη Μικρά Ασία, θα έχετε την ευκαιρία να τα ακούσετε σε πανηγύρια να παίζονται από επιδέξιους λαϊκούς μουσικούς.

ΔΙΟΝΥΣΙΑ
    Τα Διονύσια είναι μια σειρά εκδηλώσεων που οργανώνει κάθε χρόνο ο Πολιτιστικός Οργανισμός του Δήμου Νάξου (Π.Ο.Δ.Ν.) και τα οποία κορυφώνονται το πρώτο Σαββατοκύριακο του Σεπτεμβρίου, με τις γιορτές του κρασιού.
    Ο Διόνυσος ήταν ο σημαντικότερος θεός που λατρευόταν στη Νάξο κατά την αρχαιότητα, ενώ στη Νάξο τοποθετείται η γέννηση του Διονύσου και η αρπαγή της Αριάδνης που την έκανε σύζυγό του.

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΝΑΞΟΥ
    Το Φεστιβάλ Νάξου, λαμβάνει χώρα κάθε χρόνο στη Νάξο από το 2000. Διοργανώνεται από το Δήμο Δρυμαλίας και τον Πολιτιστικό Οργανισμό «ΑΙΩΝ», σε συνεργασία με το μουσείο Μπενάκη.
    Τα τελευταία χρόνια, οι περισσότερες εκδηλώσεις του Φεστιβάλ φιλοξενούνται στον Πύργο Μπαζαίου, ένα αναστηλωμένο μνημείο του 17ου αι.
    Το Φεστιβάλ Νάξου, που ξεκινά τον Ιούλιο και κορυφώνεται στα τέλη Αυγούστου, περιλαμβάνει θεματικές εκθέσεις, συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις και πολιτιστικά δρώμενα.

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΕΝΕΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ
    Στο Ενετικό Μουσείο Νάξου, κτίσμα που ήταν ο πύργος Della Rocca-Barozzi του 13ου αι., οργανώνεται κάθε χρόνο το «DOMUS FESTIVAL
    Στο χώρο του, οργανώνονται διάφορες ενδιαφέρουσες πολιτιστικές εκδηλώσεις όπως κονσέρτα κλασσικής αλλά και παραδοσιακής μουσικής της Νάξου, εικαστικές εκθέσεις, κλπ.

ΑΠΟΚΡΙΑ
    Οι Απόκριες, στη Νάξο θυμίζουν αρχαία διονυσιακά δρώμενα, ένα λαϊκό πανηγύρι η κορύφωση του οποίου είναι το τελευταίο Σαββατοκύριακο της Αποκριάς, πριν την Καθαρή Δευτέρα.
    Στην κεντρική πλατεία πολλών οικισμών γλεντούν όλοι μαζί ενώ απολαμβάνουν νόστιμα εδέσματα, κρασάκι ενώ στο χορό και το τραγούδι με τη συνοδεία παραδοσιακών οργάνων συμμετέχουν όλοι, ακόμα και οι επισκέπτες.
    Στ’ Απεράθου βγαίνουν οι Κουδουνάτοι που φοράνε κάπα με κουκούλα και τρέχουν στους δρόμους του χωριού, σείοντας τα κουδούνια που κρατούν και με κραυγές και αλαλαγμούς διώχνουν μακριά το κακό.
    Την Καθαρή Δευτέρα, πρώτη μέρα της Σαρακοστής, στα χωριά του Λιβαδιού, συνηθίζον να ντύνονται φουστανελλάτοι ή κορδελλάτοι στολισμένοι με χρωματιστές κορδέλες και φλουριά, κι αφού σχηματίσουν μικρούς ομίλους χορεύουν και τραγουδούν στις πλατείες.
    Με λαμπαδηδρομία και παραστάσεις δρόμου γιορτάζονται οι Απόκριες στη Χώρα.
    Οι ομάδες των μεταμφιεσμένων, το τραγούδι και ο χορός αποτελούν επιβίωση αρχαίων Διονυσιακών εορτών και τελετουργιών. Επιπλέον, οι Απόκριες, συμπίπτουν χρονικά με την αρχαία εορτή των Ανθεστηρίων που ήταν τα εαρινά Διονύσια.

ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ
    Όπως σε ολόκληρη την Ελλάδα, έτσι και στη Νάξο, την Πρωτομαγιά όλοι ξεχύνονται στις γειτονικές εξοχές, τρώνε πίνουν και τραγουδούν στην ύπαιθρο και μαζεύουν αγριολούλουδα για να φτιάξουν το μαγιάτικο στεφάνι, το «Μάη» που το κρεμάνε στις εξώπορτες των σπιτιών.

ΚΛΗΔΟΝΑΣ
    Την παραμονή του Αϊ Γιαννιού, το βράδυ της 23ης Ιούνη, στα χωριά συνηθίζουν να ανάβουν τις φωτιές του Αϊ Γιάννη. Εκεί καίνε τα μαγιάτικα στεφάνια, ενώ οι νέοι και τα παιδιά πηδούν πάνω από τη φωτιά, τρεις φορές ο καθένας για να έχουν καλή υγεία και να αποτρέψουν το κακό.
    Ο Κλήδονας, πανάρχαιο έθιμο που κατέληξε να είναι μέθοδος ερωτικής μαντείας, αναβιώνει σε πολλά χωριά με μεγάλη συμμετοχή των νέων και κορυφώνεται με μια γιορτή με χορούς και τραγούδια στην πλατεία του χωριού.

ΤΡΥΓΟΣ – ΡΑΚΙΤΖΙΑ (ΧΑΤΖΑΝΕΜΑΤΑ)
    Η Νάξος, τα αρχαία χρόνια φημιζόταν για την παραγωγή εκλεκτού κρασιού, άλλωστε μια παραλλαγή του μύθου θέλει το Διόνυσο να γεννιέται στη Νάξο και να μεταδίδει την καλλιέργεια του αμπελιού φυτεύοντας ο ίδιος το πρώτο κλήμα.
    Σήμερα, η παραγωγή κρασιού δεν είναι τόσο μεγάλη, παράγονται και οινοποιούνται κάποιες τοπικές ποικιλίες που χρησιμοποιούνται για αυτοκατανάλωση.
    Ομως παλιά, ο τρύγος στο νησί ήταν μια γιορτή κι όλοι συμμετείχαν, μικροί και μεγάλοι, στο μάζεμα και το πάτημα των σταφυλιών.
    Με τα υπολείμματα των πατημένων σταφυλιών, τα τσάμπουρα έφτιαχαν ρακή.
    Σήμερα, στη Νάξο, υπάρχουν ελάχιστα ρακιτζιά (αποστακτήρια ρακής) και η απόσταξη γίνεται συνήθως τα τέλη Οκτώβρη.
    Τα ρακιτζιά εξελίσσονται σε μια μικρή γιορτή, όπου γνωστοί, φίλοι περαστικοί και επισκέπτες, όλοι είναι ευπρόσδεκτοι να δοκιμάσουν τη νέα ρακή με συνοδεία μεζέδων.

Συντάκτης: Φωτεινή Αναστασοπούλου

  
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ
ΜΟΥΣΕΙΑ
ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ

ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ
ΧΑΡΤΗΣ