Ανδρος Πολιτισμός

Arabic  Chinese  Japanese  Russian   Swedish  Italian  Spanish  German  French  English  Greek
jquery slider plugin
Πλοία στην Άνδρο πραγματικού χρόνου
Αστυνομία Άνδρου
Τουριστικές Πληροφορίες για την Άνδρο
Εξυπηρέτηση Πολιτών στην Άνδρο
Ραδιοφωνικοί Σταθμοί Άνδρου
Πληροφορίες για Ασφαλείς Διακοπές
Νομισματικές Σχέσεις
Τηλέφωνα Πρώτης Ανάγκης
Η Ιστορία και ο Πολιτισμός της Ανδρου
ΑΝΔΡΟΣ
ΙΣΤΟΡΙΚΑ   ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ

Η ιστορία της Άνδρου ξεκινά πριν το 3.000 π. Χ. Το νησί πήρε το όνομά του από τον Άνδρο, εγγονό του Απόλλωνα ή του Διόνυσου, που πρωτοκατοίκησε στο νησί. Ο Άνδρος κατόπιν εγκατέλειψε το νησί μετά από κάποια εξέγερση των κατοίκων του και ίδρυσε στην Τρωάδα την πόλη Άντανδρο Το όνομα Άνδρος το συναντάμε για πρώτη φορά στον Ηρόδοτο και μετά στον Αισχύλο, στην τραγωδία «Πέρσαι» (5ος αι. π. Χ.).

Υπάρχει κι άλλη εκδοχή για το όνομα του νησιού, βάσει της οποίας το όνομα Άνδρος προέρχεται κατά πάσα πιθανότητα από το στρατηγό Άνδρο από την Κρήτη, μυθικό οικιστή της μινωικής περιόδου. Πρώτοι κάτοικοι του νησιού αναφέρεται ότι ήταν οι Πελασγοί και οι Κάρες, τους οποίους διαδέχθηκαν οι Φοίνικες, οι Κρήτες και τέλος οι Ίωνες.Οσον αφορά τα αρχαιολογικά δεδομένα, στα τέλη της Νεολιθικής περιόδου (4η χιλιετία π.Χ.) οι σημαντικοί οργανωμένοι οικισμοί του Στρόφιλλα στο δυτικό μέρος του νησιού και του Μικρογιαλίου στη βορειοανατολική ακτή εντάσσουν την Άνδρο στις κυκλαδικές πολιτιστικές φάσεις του Σάλιαγκου, της Αντιπάρου και της Κεφάλας της Κέας.

Κατά την Πρωτοκυκλαδική και Μεσοκυκλαδική περίοδο (3000-1600 π. Χ.) ακμάζει στη δυτική ακτή ο στρατηγικής σημασίας και φυσικά οχυρωμένος οικισμός της Πλάκας, που συνδέεται με τους σύγχρονους οικισμούς της Φυλακωπής στη Μήλο, της Αγίας Ειρήνης στην Κέα και του Ακρωτηρίου στη Θήρα.Οι αρχαιολογικές ανασκαφές αποδεικνύουν την ύπαρξη ανεπτυγμένων οικισμών από τους μυκηναϊκούς χρόνους. Επίσης από την μυκηναϊκή περίοδο (1400 - 1200 π.Χ.) έχουμε ευρήματα στις περιοχές Αγίου Πέτρου, Παλαιόπολης, Κορθίου.Κατά την πρώιμη και μέση εποχή του χαλκού, γνώρισαν ιδιαίτερη ακμή τρεις οικισμοί στις περιοχές Μικρογιάλι, Πλάκα και Στρόφιλας.

Το νησί έρχεται στο προσκήνιο της ιστορίας κατά τη Γεωμετρική Περίοδο εποχή ιδιαίτερης ακμής της Άνδρου (10ος-8ος αιώνας π. Χ.), όπως μαρτυρούν ίχνη οχυρωμένου οικισμού που σώζονται στη Ζαγορά, στη ΝΔ ακτή του νησιού κοντά στο Ζαγανιάρι. Οχυρωμένος και ισχυρός οικισμός της ίδιας περιόδου, κτισμένος πάνω σε λόφο της δυτικής ακτής, ήταν η Υψηλή.

Πρωτεύουσα της Άνδρου κατά τη διάρκεια της κλασσικής εποχής ήταν η Παλαιόπολη, η οποία διέθετε ακρόπολη και κυρίως πόλη, εύφορη ενδοχώρα και φυσικά λιμάνια. Η ευημερία της περιόδου αυτής φαίνεται από τα νομίσματα που κόπηκαν και έχουν βρεθεί στις ανασκαφές. Οι σειρές των πολυάριθμων νομισμάτων μαζί με τον Ερμή της Άνδρου, εντυπωσιακό άγαλμα της ίδιας περιόδου, φιλοξενούνται στο Αρχαιολογικό Μουσείο στη Χώρα.

Τον 7ο αιώνα π.Χ. η Άνδρος συμμετείχε στον Α΄ Αποικισμό, ιδρύοντας στη Χαλκιδική σημαντικές αποικίες, όπως τα Στάγειρα (τόπος καταγωγής του Αριστοτέλη), την Άκανθο και την Άργιλλο.Κατά τους Περσικούς πολέμους, η Άνδρος πολέμησε στο πλευρό των Περσών, με αποτέλεσμα οι Αθηναίοι να την πολιορκήσουν (ανεπιτυχώς) για να την τιμωρήσουν. Εντάχθηκε στην Α΄ Αθηναϊκή Συμμαχία και υποστήριξε τους Αθηναίους στον Πελοποννησιακό πόλεμο. Μέχρι το 393 π .Χ., που οι Αθηναίοι κήρυξαν ανεξάρτητο το νησί, την διεκδικούσαν Αθηναίοι και Σπαρτιάτες. Τον 4ο αι. π. Χ. κατά την επέκταση της Μακεδονίας στις Κυκλάδες, η Άνδρος ανήκε στο Κοινό των Νησιωτών. Στα χρόνια των διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου, το νησί ενσωματώθηκε στο βασίλειο των Πτολεμαίων μέχρι και το 199 π .Χ., οπότε οι νέοι κυρίαρχοι του Αιγαίου, οι Ρωμαίοι, το κατακύρωσαν στο βασίλειο της Περγάμου και στη συνέχεια ο Άτταλος ο Α΄ το παραχώρησε στη Ρώμη (133 π.Χ.).

Κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους επικράτησε στην Άνδρο η θρησκεία της Ίσιδος, η λατρεία και τα μυστήρια της οποίας ετελούντο στην Άνδρο με μεγάλη μεγαλοπρέπεια (σύμφωνα με τον ευρεθέντα ύμνο της θεάς). Το επιγραφικό αυτό μνημείο ήταν μέχρι το 1987 εντοιχισμένο στο σπίτι του Ιωάννη Λουκρέζη στην Παλαιόπολη, από όπου μεταφέρθηκε στο Κοινοτικό Κατάστημα.

Στους Πρωτοβυζαντινούς χρόνους (4ος-6ος αι. μ.Χ.) ήταν τμήμα της Επαρχίας Νήσων της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, ενώ μετά τον 7ο αιώνα εντάχθηκε στο διοικητικό Θέμα του Αιγαίου Πελάγους. Η ανάπτυξη της μεταξουργίας κατά την εποχή της Αυτοκρατορίας των Κομνηνών (11ος-12ος αιώνας) αποτέλεσε τον κύριο πόλο οικονομικής ανάπτυξης του νησιού, μετατρέποντας την Άνδρο σε κέντρο εξαγωγών μεταξωτών, βελούδινων και αραχνοΰφαντων υφασμάτων στη Δύση.

Από τον 11ο αιώνα μ.Χ. χρονολογούνται οι βυζαντινού ρυθμού εκκλησίες, όπως ο Ταξιάρχης στο Υψηλού, ναοί στη Μελίδα και στη Μεσσαριά και η Κοίμηση της Θεοτόκου στο Μεσαθούρι. Το 14ο αιώνα ιδρύθηκε το μοναστήρι της Αγίας (Ζωοδόχος Πηγή) κοντά στο Μπατσί, ενώ η μονή Αγίου Νικολάου θεμελιώθηκε το 1560 και ανακατασκευάστηκε το 18ο αιώνα. Η μονή Παναχράντου ιδρύθηκε στα μέσα του l7ου αιώνα. Στην Αγία Τριάδα στο Κόρθι στεγαζόταν από το 1813 το πρώτο προεπαναστατικό σχολείο της Άνδρου, που ιδρύθηκε από το Σαμουήλ Πλασίμη, και το οποίο διαθέτει ανεξάρτητο κτίσμα το οποίο φιλοξενούσε τους δασκάλους καθώς και σημαντική βιβλιοθήκη.Την Μεσαιωνική περίοδο το νησί επλήγη από τις επιδρομές των Σαρακηνών, χωρίς ωστόσο να διακοπεί η πολιτιστική δραστηριότητα. Ακολουθώντας μαζί με τα άλλα νησιά του Αιγαίου τη μοίρα της ηπειρωτικής χώρας, βρέθηκε διαδοχικά υπό την κατοχή των Βενετών και των Οθωμανών.

Με την Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους (1204), η Άνδρος παραχωρήθηκε στον ανιψιό του δόγη της Βενετίας, Μαρίνο Δάνδολο, ο οποίος ανέπτυξε το Κάτω Κάστρο της σημερινής πόλης της Άνδρου.Κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας, και συγκεκριμένα τον 15ο αιώνα, φαίνεται πως πραγματοποιήθηκε μαζική μετεγκατάσταση αλβανόφωνων πληθυσμών από την Αττική και την Εύβοια στο νησί, κυρίως στο βόρειο τμήμα του.Το 1566 οι Οθωμανοί κατέλαβαν το νησί. Στο διάστημα της οθωμανικής κυριαρχίας η Άνδρος έχαιρε προνομιακής μεταχείρισης, πράγμα που της εξασφάλισε μια σχετική οικονομική ευμάρεια. Στη δεκαετία του 1770 η Άνδρος βρέθηκε κάτω από ρωσική κυριαρχία κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων των Ρώσων στο Αιγαίο στο πλαίσιο του ρωσοτουρκικού πολέμου.

Στις 10 Μαΐου 1821 ο Θεόφιλος Καΐρης, ένας από τους πρωτοπόρους του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, ύψωσε το λάβαρο της Επανάστασης και έτσι ξεκινά η νεότερη ιστορία του νησιού, κατά την οποία η Άνδρος βρέθηκε στον κολοφώνα της οικονομικής της ευημερίας, χάρη στην ισχυρή ναυτιλία της. Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι ο Ανδριώτης Δημήτρης Μωραϊτης εγκαινίασε τη γραμμή Ελλάδας - Βορείου Αμερικής στις αρχές του 20ου αιώνα, ενώ το 1939 η Άνδρος ήταν δεύτερη, μετά τον Πειραιά, σε αριθμό νηολόγησης πλοίων.

Πηγή: Δήμος Άνδρου
http://www.andros.gr/

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ
Η αρχιτεκτονική στην Άνδρο δεν υπακούει σε αυστηρούς κανόνες κυκλαδίτικου παραδοσιακού χτισίματος. Τα τυπικά αιγαιοπελαγίτικα σπίτια συνυπάρχουν με νεοκλασικά κτίσματα, ενετικά πυργόσπιτα και πετρόχτιστα σπίτια. Οι τύποι των σπιτιών που συναντά κανείς στην Άνδρο είναι το μακρυνάρι, διάφοροι τύποι πύργων και πυργόσπιτων, αγροτικά σπίτια σε ποικίλες μορφές και τυπικά αρχοντικά των καπετάνιων και των εμπόρων.
Αλλα ενδιαφέροντα κτίσματα με ιδιοτυπικά στοιχεία είναι τα κονάκια (μικρά αγροτικά κτίσματα), οι κρήνες με το χαρακτηριστικό μπουσουνάρι ή με στέγαστρο, οι νερόμυλοι και οι περιστεριώνες. Χαρακτηριστικά στοιχεία της Ανδριώτικης αρχιτεκτονικής είναι η ορατή πλακοειδής λιθοδομή, το σαρδέλωμα (εξωτερικοί σοφάδες), o κάναλος (υδρορροή), τα στήματα στους μαντρότοιχους (κάθετες πλάκες), κ. λ. π. Αρκετά πέτρινα γεφύρια σώζονται στις ρεματιές του νησιού. Κατασκευασμένα με σχιστόλιθο, λιτά και εναρμονισμένα με το τοπίο, αποτελούσαν μέρος του παλιού συγκοινωνιακού δικτύου.

ΝΕΡΟΜΥΛΟΙ
Στην Ανδρο λειτουργούσαν στις αρχές του αιώνα περίπου εκατόν πενήντα νερόμυλοι. Στην κοιλάδα των Διποταμάτων, που ξεκινά απο το Γιανισσαίο και καταλήγει στον όρμο του Συνετίου, διατηρούνται μερικές δεκάδες νερόμυλοι σε καλή κατάσταση. Η κοιλάδα έχει χαρακτηριστεί προστατευόμενη περιοχή και τα κτίσματά της κηρύχθηκαν νεώτερα προβιομηχανικά μνημεία. Ανάλογο δίκτυο νερόμυλων υπάρχει και στους Φρουσαίους, κοντά στον Αμμόλοχο, ενώ μεμονωμένοι νερόμυλοι βρίσκονται διάσπαρτοι και σε άλλες περιοχές του νησιού. Στο νησί υπάρχουν και ανεμοκίνητοι αλευρόμυλοι, ανάμεσα στους οποίους και ανεμόμυλοι οριζόντιας φτερωτής, τύπος ιδιαίτερα σπάνιος στην Ελλάδα. 'Ενας από αυτούς σώζεται σε καλή κατάσταση κοντά στο Πισκοπειό.

Πηγή: Δήμος Άνδρου
http://www.andros.gr/


ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΟΥ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΥ
Ο Χαιρετισμός, είναι ένα από τα μεγαλύτερα έθιμα του νησιού. Κάθε χρόνο γίνεται ο εορτασμός του Αγίου που τιμάται στην εκκλησία κάθε χωριού, μετά το τέλος της λειτουργίας σχηματίζονται παρέες που πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι για τον «χαιρετισμό». Εκεί υπάρχει στρωμένο το τραπέζι με διάφορα φαγητά και οι νοικοκυρές κερνούν γλυκά (κουραμπιέδες, καλισούνια ή αμυγδαλωτά και παστιτσάκια), καθώς και ρακί.

ΧΟΙΡΟΣΦΑΓΙΑ
Τα χοιροσφάγια είναι ένα είδος γιορτής όπου μαζεύονταν συγγενείς για τις απαραίτητες εργασίες με απώτερο σκοπό την προετοιμασία χοιρινού κρέατος και την αποθήκευση του, ώστε να καταναλωθεί κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Στην διάρκεια της προετοιμασίας τρώνε σίσιρα (κομμάτια χοιρινού κρέατος με λίπος) συνοδευόμενα με κρασί ή ρακί, καθώς και άλλα φαγητά με χοιρινό κρέας.

ΑΝΤΡΙΩΤΙΚΟΣ ΓΑΜΟΣ
Ο Αντριώτικος Γάμος γίνεται με παραδοσιακό τρόπο στο νησί. Πριν τη λειτουργία του μυστηρίου οι οικογένειες του γαμπρού και της νύφης μαζεύονται στο σπίτι και κερνάνε παραδοσιακά γλυκά, κουφέτα, παντεσπάνι και σουμάδα. Ο γαμπρός, καβάλα σε άλογο και ακολουθούμενος από τους συγγενείς του με συνοδεία από βιολιά και λαούτα πηγαίνει να παραλάβει τη νύφη. Οι γονείς της νύφης, του δίνουν ως δώρο ένα κριάρι στολισμένο με λουλούδια και κόκκινη κορδέλα για γούρι. Έπειτα όλοι μαζί, πάντα με τη συνοδεία μουσικής, ξεκινούν για την εκκλησία. Μετά το τέλος της τελετής, ακολουθεί γλέντι στο σπίτι του γαμπρού ή της νύφης.

ΑΝΔΡΙΩΤΙΚΟ ΠΑΣΧΑ
Το Πάσχα είναι μια πολύ σημαντική γιορτή για την Άνδρο. Την Μεγάλη Παρασκευή γίνεται περιφορά των Επιταφίων που έχουν στολίσει οι γυναίκες του νησιού. Το βράδυ της Ανάστασης το νησί κατακλύζεται από κροτίδες και βεγγαλικά τα λεγόμενα "σμπάρα". Στην Άνδρο την Κυριακή του Πάσχα ψήνουν τον «Λαμπριάτη». Είναι αρνί ή κατσίκι γεμιστό με αυγά, τυρί και διάφορα μυρωδικά που ψήνεται σε παραδοσιακό φούρνο με ξύλα, και συνοδεύεται από πατάτες. Μετά το φαγητό η πλατεία του Δημοτικού Διαμερίσματος Παλαιόπολης γεμίζει κόσμο για να ξεκινήσουν τα Τσούνια. Ένα παιχνίδι όπως το μπόουλινγκ που παίζεται το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα. Το βράδυ στις ταβέρνες του νησιού διοργανώνονται γλέντια και χοροί.

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
- Στη Χώρα βρίσκεται το ίδρυμα Κυδωνιέως όπου κάθε χρόνο διοργανώνονται οι Πλόες, μία εκδήλωση με μουσική και εικαστικά δρώμενα.
- Το ίδρυμα του Βασίλη και της Ελίζας Γουλανδρή οργανώνει κάθε καλοκαίρι εκθέσεις διεθνούς προβολής στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης.
- Στο Γαύριο το πρώτο δεκαήμερο του Αυγούστου διοργανώνονται πολιτιστικές εκδηλώσεις, τα λεγόμενα Γαυριώτικα. Οι εορτασμοί κρατάνε πέντε ημέρες και πραγματοποιούνται αθλητικά δρώμενα, τουρνουά σκακιού, «αυγοδρομίες», «τσουβαλοδρομίες», έκθεση ζωγραφικής με έργα ντόπιων ερασιτεχνών ζωγράφων κ.α. Στο τέλος των εκδηλώσεων γίνεται γιορτή όπου προσφέρονται η παραδοσιακή κακαβιά και κρασί.
- Ο διεθνής ιστιοπλοϊκός αγώνας ανοικτής θαλάσσης, Φάληρο-Άνδρος-Φάληρο διοργανώνεται κάθε χρόνο το τελευταίο σαββατοκύριακο του Αυγούστου.
- Κατά καιρούς φιλοξενείται στην Ανδρο το ράλι-αντίκα, το οποίο προσελκύει τους λάτρεις του είδους.
- Κάθε Ιούνιο διοργανώνεται το χορωδιακό φεστιβάλ του Μουσικού Συλλόγου ενώ οι εξωραϊστικοί σύλλογοι του νησιού διασκεδάζουν παραδοσιακά με μπάλλο και γιορτές ούζου.

ΠΑΝΥΓΗΡΙΑ
στις 2 Οκτωβρίου στο Κυπρί πραγματοποιείται η εορτή του Αγίου Κυπριανού.Στις 6 Δεκεμβρίου, ανήμερα του Αγίου Νικολάου, στην παραλιακή οδό Γαυρίου, γίνεται παρέλαση μαθητών με αναμμένες δάδες και με την συνοδεία της φιλαρμονικής μπάντας, προς τιμή του Αγίου Νικολάου, πολιούχου του Γαυρίου.

Στην Άνδρο πραγματοποιούνται αρκετά πανηγύρια με θρησκευτικό χαρακτήρα. Στο Μακροτάνταλο διοργανώνεται πανηγύρι στο εκκλησάκι του Αγίου Σώστη στο Ακρωτήρι, στις 7 Σεπτεμβρίου. Γίνεται εκκλησιασμός και μετά το τέλος της λειτουργίας δίνονται κεράσματα στην αυλή της εκκλησίας. Επίσης διοργανώνεται το πανηγύρι του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου στις 29 Αυγούστου με κεράσματα και χορό.

Ο Δεκαπενταύγουστος εορτάζεται με παραδοσιακό τρόπο. Το πρωί, μετά το τέλος της θείας λειτουργίας, γίνεται χαιρετισμός από σπίτι σε σπίτι όπου προσφέρονται γλυκά και ποτό, και το βράδυ στην αυλή του Δημοτικού Σχολείου παραδοσιακό γλέντι με τοπικά όργανα, λουκουμάδες, τσίπουρο, πατσά και μεζέδες.

Μερικά ακόμη πανηγύρια που φιλοξενεί το νησί της Άνδρου είναι το Πανηγύρι της Αγίας Σοφίας, στις 17 Σεπτεμβρίου, το Πανηγύρι της Αγίας Μαρίνας στο άνω Γαύριο στις 17 Ιουλίου, το Πανηγύρι στα Εννιάμερα της Παναγίας, στις 23 Αυγούστου, το Πανηγύρι του Αγίου Παντελεήμονα στις 27 Ιουλίου στην Κάτω Κατάκοιλο όπου γίνεται Εκκλησιασμός και μετά χαιρετισμός από σπίτι σε σπίτι όπου προσφέρονται γλυκά και ποτό. Το βράδυ χορός στις αυλές των σπιτιών με παραδοσιακά όργανα, ντόπιο κρασί, τσίπουρο και κουραμπιέδες.
Το Πανηγύρι του Άγιου Γιάννη του Νηστευτή πραγματοποιείται στις 28 Αυγούστου στην Κάτω Κατάκοιλο, γίνεται τέλεση του Εσπερινού με αρτοκλασία και ύστερα χορός με παραδοσιακά όργανα.

Πολύ σημαντικά πανηγύρια είναι και το πανηγύρι του Δεκαπενταύγουστου στην Πάνω Κατάκοιλο, το Πανηγύρι του Άγιου Γιάννη του Θεολόγου στις 26 Σεπτεμβρίου και το Πανηγύρι του Ευαγγελισμού στις 25 Μαρτίου όπου γίνεται Εκκλησιασμός και μετά χαιρετισμός από σπίτι σε σπίτι όπου προσφέρονται γλυκά και ποτό.

Συντάκτης: Φωτεινή Αναστασοπούλου

  
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ
ΜΟΥΣΕΙΑ
ΜΟΝΕΣ
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
ΧΑΡΤΗΣ