Πάτμος Πολιτισμός

Arabic  Chinese  Japanese  Russian   Swedish  Italian  Spanish  German  French  English  Greek
Πλοία στην Πάτμο πραγματικού χρόνου
Τουριστικές Πληροφορίες για την Πάτμο
Εξυπηρέτηση Πολιτών στην Πάτμο
Ραδιοφωνικοί Σταθμοί Πάτμου
Πληροφορίες για Ασφαλείς Διακοπές
Νομισματικές Σχέσεις
Τηλέφωνα Πρώτης Ανάγκης
Η Ιστορία και ο Πολιτισμός της Πάτμου

ΠΑΤΜΟΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ

Έκταση: 34 τ.χλμ
Μόνιμος πληθυσμός 3.053 κάτοικοι

Η Πάτμος είναι γνωστή ως το νηοί της Αποκάλυψης, Το όνομα της πιστεύεται ότι προήλθε από παραφθορά του ονόματος του βουνού Λάτρας στην Καρία της Μικράς Ασίας. Σύμψωνα με τη Μυθολογία, η Πάτμος συνδέεται με τη διέλευση από το νησί του μητροκτόνου Ορέστη. Η Πάτμος πρωτοαποικήθηκε από Κάρες (3η χιλιετία π.Χ.) σύμφωνα με τα αρχαιολογικά ευρήματα στην περιοχή Καστέλι. Πρώτοι Έλληνες κάτοικοι του νησιού θεωρούνται οι Ίωνες και αργότερα οι Δωριείς. Τον 2ο π.Χ. αι. οι Ρωμαίοι μετατρέπουν το ερημωμένο από πειρατικές λεηλασίες νησί σε τόπο εξορίας. Εξόριστος στην Πάτμο ήταν ο Απόστολος Ιωάννης (95 μ.Χ.) που σε περιβάλλον υποβλητικής απομόνωοης και ασκητικής προσήλωσης στο θείο έγραψε το ιερό βιβλίο της Αποκάλυψης. Από τον 6ο έως τον 9ο μ.Χ. αι. η Πάτμος ερημώνει ξανά από τις λεηλασίες πειρατών. Τον 11ο αι. την παραλαμβάνει ο Όσιος Χριστόδουλος ο Λατρηνός, ένας διακεκριμένος λόγιος της Εκκλησίας, που ιδρύει τη Μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, με χρυσόβουλο αυτοκρατορικό για φορολογική ατέλεια και το δικαίωμα διατήρησης πλοίου, κάτι ιδιαίτερα προνομιακό για την εποχή. Γύρω από τη Μονή αναπτύσσεται ο πρώτος οικιστικός πυρήνας του νησιού που δημιουργείται στις αρχές rou 13ου αι. Το 1622 σημαδεύεται από την κατάληψη της Ρόδου από τους Τούρκους. Η εισβολή των Βενετών στην Πάτμο λαμβάνει χώρα το 1659 και λεηλατείται η Μονή. Στα τέλη του 18ου αι. η Πάτμος εισέρχεται σε μια νέα περίοδο ευημερίας και στα 1713 ιδρύεται από τον Μακάριο Καλόγερο η περίφημη Πατμιάδα Σχολή, πνευματικό φυτώριο για διακεκριμένους ανθρώπους των Γραμμάτων και εκκολαπτήριο εθνικών ηγετών. Το 19ο αι. η Πάτμος στέκεται πλέον οικονομικά και κοινωνικά ισχυρή και ανοίγεται ευκολότερα σε ιδεολογικές και αρχιτεκτονικές ευρωπαϊκές επιρροές (λ,χ. το νεοκλασικισμό). Ενσωματώθηκε στην Ελλάδα, απαλλαγμένη από την Ιτταλοκρατία το 1948.

=

Το 95 μ.Χ. είναι η σημαντικότερη για την Πάτμο ημερομηνία όταν διωγμένος από την Έφεσο, εξορίζεται σε αυτήν ο Ευαγγελιστής Ιωάννης. Κατά τη διάρκεια της εδώ παραμονής του συγγράφει την Αποκάλυψη.

Το 1088 ο μοναχός Χριστόδουλος ο Λατρηνός την βρίσκει έρημη και ιδρύει την Μονή προς τιμή του Ευαγγελιστή.

Το 1832 τα Δωδεκάνησα με συνθήκη περιέρχονται στους Τούρκους.

Το 1912 αρχίζει η περίοδος της Ιταλικής Κατοχής.

Το 1947 ενσωματώνονται στην Ελλάδα.

Το 1981 η Ελληνική Βουλή με νόμο που ψηφίζει την ανακηρύσσει επίσημα Ιερό Νησί.

Το 1999 η Πάτμος συμπεριλαμβάνεται στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO .

Συντάκτης: Φωτεινή Αναστασοπούλου

 

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

Η σύγχρονη ανάπτυξη άφησε σχεδόν ανέγγιχτή την αρχιτεκτονική παράδοση των δύο κύριων οικισμών της Πάτμου, της Χώρας και της Σκάλας (λιμάνι).

Σκάλα:
Τα Ιταλικά διοικητικά κτήρια (σημερινό Λιμεναρχείο και Αστυνομία) ακολουθούν τις αισθητικές επιταγές του συγκριτικού Διεθνού Στύλ που οι Ιταλοί επέβαλαν σε όλα τα Δωδεκάνησα.

Χώρα:
Πρωτεύουσα του νησιού, διοικητικό και πολιτιστικό κέντρο, τόπος πνευματικότητας και αλώβητης αισθητικής και ιστορίας. Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης 100 Βυζαντινές οικογένεις καταφεύγουν εκεί και οικοδομούν τη δεύτερη συνοικία δυτικά της Μονής, τα Αλλοτινά. Η οχυρωματική ζώνη που περικλείει το βυζαντινό οικισμό («εσώκαστρο» ή «πεντάπυλη») θεωρείται εξαιρετικό δείγμα οχυρωματικής τέχνης. Αξιόλογη είναι η αρχιτεκτονική και κυρίως η εσωτερική διαρύθμιση των σπιτιών. Απλά και γοητευτικά μέσα στη γεωμετρική τους αυτάρκεια και λειτουργικότητα «λαϊκά» σπίτια – λευκά με εντυπωσιακά μαντώματα και καμαρικά – συναντώνται με δίπατα αρχοντικά νεοκλασσικού τύπου. Η ρυμοτομία με το ιστορικό καλντερίμι του 1819 να ξεχωρίζει είναι δαιδαλώδης αλλά και γοητευτική. Το κτίριο του Δημαρχείου αποτελεί το σημαντικότερο δείγμα νεοκλασσικισμού.

Συντάκτης: Φωτεινή Αναστασοπούλου




ΛΑΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣΤο πιο προβεβλημένο θρησκευτικό δρώμενο είναι η μεγαλοπρεπής θρησκευτική τελετή του Ιερού Νιπτήρατο πρωί της Μεγάλης Πέμπτης που βασίζεται στη Κενή Διαθήκη. Παραπέμπει σε αντίστοιχα βυζαντινά έθιμα και καθιερώθηκε, κατά την παράδοση στις αρχές του 17ου αιώνα (περίοδος Τουρκοκρατίας) ως αναπαράσταση του Μυστικού Δείπνου.

Άλλα έθιμα του Πάσχα:
Την Μεγάλη Παρασκευή: Αναπαράσταση της Αποκαθήλωσης στο Μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου.
Την Κυριακή του Πάσχα: Στην ακολουθία της Δεύτερης Ανάστασης ή Εσπερινού της Αγάπης, το Ευαγγέλιο διαβάζεται σε πολλές γνώσεις.
Την Τρίτη της Διακαινησίμου: Στην πλατεία της Αγιά – Λεβιάς στη Χώρα ο Ηγούμενος της Μονής κάνει αγιασμό και οι πιστοί προσκυνούν τα ιερά λείψανα και εικονίσματα που έχουν μεταφερθεί από τη μονή και τις ενορίες του νησιού και κρατούν χρυσοντημένοι ιερομόναχοι. Ακολουθεί λιτανεία που καταλήγει στο μοναστήρι.

Άλλα σημαντικά πανηγύρια της Πάτμου είναι της Παναγιάς Γερανού (14/8) με εσπερινό την παραμονή και λειτουργία με ολονύκτιο λαϊκό πανηγύρι και του Σταυρού (13/9) με μουσική και χωρούς.

Συντάκτης: Φωτεινή Αναστασοπούλου



ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
Το Φεστιβάν Θρησκευτικής Μουσικής Πάτμου είναι γεγονός παγκόσμιας εμβέλειας, που συγκεντρώνει καλλιτέχνες και σχήματα που υπηρετούν τη θρησκευτική μουσική.

Συντάκτης: Φωτεινή Αναστασοπούλου

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ & ΜΝΗΜΕΙΑ
Οικισμός Χαλκοκρατίας (όρμος Άσπρης):
Ίχνη από οικισμό μαρτυρούν ότι η Πάτμος κατοικήθηκε για πρώτη φορά στα Προϊστορικά χρόνια.

Αρχαία ακρόπολη (Στην πλαγιά του υψώματος Καστέλι – 3ος αι. Π.Χ.):
Ερείπια οχυρωμένης ακρόπολης με τείχος από μαύρο τραχίτη λίθο και ενίσχυση από πύργους, κλασσικό δείγμα της ελληνιστικής τειχοδομίας. Βρισκόταν σε χρήση μέχρι και τους Ρωμαϊκούς χρόνους. Εδώ κτίστηκε μεταγενέστερα η εκκλησία του Αγίου Κωνσταντίνου.

Συντάκτης: Φωτεινή Αναστασοπούλου

ΜΝΗΜΕΙΑ
Ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννη (Χώρα – 11ος αι.):
Αποτελείται από κτίσματα διαφόρων εποχών διαρθρωμένο σε οχυρωμένο κτιριακό συγκρότημα πέντε επιπέδων. Ο οχυρωματικός περίβολος του Μοναστηρίου φέρει οδοντωτές επάλξεις και πύργους. Στον εξώστη της πύλης υπήρχε ο φονιάς ή ζεμοτίστρα, από την οποία περιέχυναν με καυτό λάδι, μολύβι ή νερό τους πολιορκητές. Μέσα στον οχυρωματικό περίβολο περιλαμβάνονται δέκα παρεκκλήσια και 99 κελιά. Μεταξύ των παρεκκλησίων ξεχωρίζουν των Αγίων Αποστόλων και του Οσίου Χριστοδούλου, που κτίσθηκε το 1093 όταν μαθητές του μετέφεραν το σκήνωμα του στην Πάτμο. Η αυλή είναι βοτσαλόστρωτη και περιβάλλεται από αψίδες. Σημαντικά κτίρια είναι το Καθολικό της Μονής, η Τράπεζα, το μαγειρείο, το Σκευοφυλάκιο, η Βιβλιοθήκη, το Ηγουμενείο, το Ωρείο (αποθήκες) και το εργαστήριο συντήρησης και αποκατάστασης έργων τέχνης και χειρογράφων.

Καθολικό:
Σταυροειδής εγγεγραμμένος τετρακιόνιος ναός, όπου αργότερα προστέθηκαν η στοά της πρόσοψης και τα πλαϊνά παρεκκλήσια. Είναι κτισμένος πιθανόν πάνω σε αρχαίο ναό της Άρτεμης, προστάτιδας του νησιού. Φωτίζεται με βαρύτιμους πολυελαίους και ασημένια καντήλια και εικονογραφείται από εξαιρετικές τοιχογραφίες (1600 περίπου). Το πολύτιμο και περίτεχνο ξυλόγλυπτο τέμπλο είναι φιλοτεχνημένο το 1820.

Σκευοφυλάκιο:
Φυλάσσονται αριστουργηματικές φορητές εικόνες, όπως η ψηφιδωτή εικόνα του Αγ. Νικολάου (11ος αι.) και πλήθος θρησκευτικά κειμήλια μεγάλης αξίας όπως χρυσοΰφαντα ή αργυροΰφαντα λειτουργικά και αρχιερατικά άμφια, τα επιγανάτια του «Αναπεσόντος» (15ος αι.) και του Οράματος της Αποκαλύψεως (1787), τα έργα της κεντήτριας Φλορούς (1703), ο «αέρας» της κεντήτριας Μαριώρας (1753) κ.α. Επίσης εκτίθενται βιβλία με εικονογράφηση στο χέρι, δώρα Παπών και το ιδρυτικό χρυσόβουλο του Αλεξίου A’ του Κομνηνού.

Ιερό Σπήλαιο της Αποκάλυψης (Χώρα):
Η σπηλιά που φιλοξένησε τον Ευαγγελιστή Ιωάννη από το 95 μ.Χ, εξόριστο από τους Ρωμαίους. Εκεί του φανερώθηκε σαν όραμα ο θεός και του κοινώνησε την Αποκάλυψη, το τέλος του κόσμου με τη βούληση του Θεού. Στον ευρύτερο χώρο της Αποκάλυψης διαμορφώθηκε ενιαίο συγκρότημα κτισμάτων και εκκλησιών: Η Αποκάλυψη, τα παρεκκλήσια της Αγ. Άννας, του Αγ. Αρτεμίου και του γ. Νικολάου και τα πρώτα κρίσματα της Πατμιάδας Σχολής. Περικλείεται δισυπόστατος ναός (17ος αι.), κτισμένος σε παλαιότερο (11ος αι.).

Πατμιάδα εκκλησιαστική σχολή (1713):
Προσφέρε μόρφωση σε σημαντικές μορφές του Ελληνισμού γι’ αυτό η φήμη της διαδόθηκε στο Πανελλήνιο. Το 1947, μετά από μια μικρή διακοπή λόγω της μεταφορά της στη Σάμο, ανοικοδομήθηκε λίγα μέτρα πιο πάνω, στη σημερινή της θέση ανάμεσα σε πυκνά δέντρα και με θέα τη Σκάλα.

Ναός Παναγίας του Γερανού(βορειανατολικό τμήμα Πάτμου, χερσόνησος του Γερανού):
Στα περίχωρα υπάρχουν ερείπια αρχαίας πολίχνης.

Ερημητήριο Προφήτη Ηλία (1746)Κτίσθηκε από ιερομόναχο στο ψηλότερο σημείο του νησιού με θαυμάσια θέα. Το συγκρότημα απαρτίζεται από κελιά και το προαύλιο πριβάλλεται από περιτείχισμα. Ο κυρίως ναός είναι μονόκλιτος με τρύλο και τέμπλο που επιχρυσώθηκε τον Ιούλιο του 1795 από ιερομόναχο.

Ναός Υπαπαπαντής και ναός Αγίων Σαράντα(Χώρα, νότια συνοικίας Αλλοτινά):
Δισυπόστατος ναός. Ο ναός της Υπαπαντής είναι μονόχωρος σταυροειδής εγγεγραμμένος με νάρθηκα και ξυλόγλυπτο εικονοστάσιο με σταυρό και ο ναός των Αγίων Σαράντα είναι μονόχωρος καμαροσκέπαστος με νάρθηκα.

Μονή Ζοδόχου Πηγής(Χώρα, συνοικία Νεοχώριον – 1608):
Λέγεται και Μικρό Μοναστήρι, στα δυτκά της Μονής του Θεολόγου (το Μεγάλο Μοναστήρι). Γυναικεία Μονή που χτίστηκε από τον ιερομόναχο Παγκώστα της Μονής του Θεολόγου (το Μεγάλο Μοναστήρι). Γυναικία μονή που χτίστηκε από τον ιερομόναχο Παγκώστα της μονής του Θεολόγου. Έχει μορφή επιβλητικού φρουρίου με οχυρωματικό περίβολο, πλευρικά του οποίου βρίσκονται σαράντα κελιά μοναχών. Στο κέντρο της μονής βρίσκονται δυόροφο ηγουμενείον και το καθολικόν. Στη βόρεια πλευρά του νάρθηκα υπάρχει ο τάφος του κτήτορα Παρθενίου. Εκτός από το παρεκκλήσιο του Θεολόγου υπάρχει παρεκκλήσιο των Ταξιαρχών καθώς και το μικρό γυναικείο Μοναστήρι Άγια Αγίων, που είναι εκτός Μονής.

Μονή του Ευαγγελισμού(Νοτιοδυτικό τμήμα Πάτμου):
Μέσα στη Μονή βρίσκονται το καθολικό του Ευαγγελισμού, το παρεκκλήσιο του Ευαγγελιστή Λουκά και του ΑγίουΑντωνίου και επιβλητικός τριόροφος αμυντικός πύργος. Το 1937 ιδρύεται η Γυναικεία Κοινοβιακή Μονή του Ευαγγελισμού.

Κάθισμα της Παναγίας Κουμάνας(Στην κορυφή του βουνού Κουμάνας, βόρεια πλευρά κόλπου της Σκάλας): Η ονομασία ίσως προήλθε από τον ενοικιαστή της περιοχής Κούμανη (13ος αι.). Λέγεται και κάθισμα των Αγίων Πάντων με θαυματουργή εικόνα της Παναγίας.

Ασκητήρια(Πέτρα):
Η Πέτρα είναι στενή, αμμώδης λωρίδα που καταλήγει σε τεράστιο βράχο, γνωστό ως της Καλλικατζούς, όπου φωλιάζουν πουλιά. Είναι ορατά τα ίχνη διαβίωσης ασκητών: Λεξευμένες θέσεις για ράφια, στόμιο φούρνου, πηγάδι και αγωγός νερού.
Ναός Παναγίας Φυλαχτωμένης ή Φυλασσούσης(Πέτρα, στη ρίζα του θρηλικού βράχου της Καλλικατζούς στη ΝΑ πλευρά μέσα στη θάλασσα):
Σώζονται τα βυθισμένα θεμέλια του ναού, σκαλοπάτια λαξευμένα στο βράχο και στήλος που πιθανότατα στήριζε την Αγία Τράπεζα.

Συντάκτης: Φωτεινή Αναστασοπούλου

ΜΟΥΣΕΙΑ – ΕΚΘΕΣΕΙΣ – ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ
Βιβλιοθήκη Μονής Αγίου Ιωάννη Θεολόγου:
Ιδρύθηκε από τον Όσιο Χριστόδουλο με τα χειρόγραφα βιβλία που έφερε από τη λεηλατημένη βιβιοθήκη του στη Μ. Ασία. Θεωρείται μια από τις σημαντικότερες βιβλιοθήκες της Ορθοδοξίας. Περιλαμβάνει 890 χειρόγραφους Κώδικες μεταξύ των οποίων 325 περγαμηνοί. Τα έγγραφα του Αρχείου υπερβαίνουν τα 13.000 και αναφέρονται στην ιστορία της Μονής και της Πάτμου.

Αρχοντικό του Σημαντήρη(Χώρα, συνοικία Νεοχώριο, δίπλα στο μοναστήρι της Ζωοδόχου Πηγής – 1625):
Χαρακτηριστικό πατινιώτικο αρχοντικό μετατράπηκε σε μνημείο πολιτισμού με παλαιά έπιπλα, ζωγραφικούς πίνακες, Σπάνιο εικονοτάσι με εικόνες τη ρωσικής τέχνης των 14ου, 15ου και 16ου αιώνα κ.α.

Συντάκτης: Φωτεινή Αναστασοπούλου

  
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ
ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ
  • ΚΑΣΤΡΟΜΟΝΑΣΤΗΡΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ
  • ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΥ
  • ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΤΗΣ ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

περισσοτερα..

ΑΔΕΛΦΟΠΟΙΗΣΕΙΣ-ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΕΙΣ

περισσοτερα..

ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ